Lokale heffingen

De gemeente ontvangt inkomsten uit lokale heffingen van haar inwoners. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen belastingen en heffingen. Bij belastingen levert de gemeente geen directe tegenprestatie, zoals bij de onroerendezaakbelastingen (OZB). Bij heffingen dit wel het geval en betalen inwoners een vergoeding voor de gemaakte kosten, zoals bij leges, afvalstoffenheffing en rioolheffing.

Deze lokale lasten vormen een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke inkomsten en zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid.

In deze paragraaf worden de bestaande beleidsuitgangspunten met betrekking tot de lokale heffingen opgenomen en toegelicht aan de hand van de volgende onderdelen:

1. totaaloverzicht van de gerealiseerde opbrengsten uit belastingen en heffingen;
2. overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin lasten en baten inzichtelijk zijn gemaakt;
3. beleid ten aanzien van de lokale heffingen;
4. aanduiding van de lokale lastendruk.

De voorstellen ten aanzien van de belastingen en leges zijn afzonderlijk aan de raad voorgelegd (raadsvoorstel belastingverordeningen 2025). In deze verordening zijn alle tarieven opgenomen. Voor de hoogte van de belastingen, rechten en tarieven gelden de volgende uitgangspunten:

• streven naar (meer) kostendekkendheid van alle leges, rechten en tarieven, waar een concrete dienstverlening van de overheid tegenover staat;
• de overige belastingen en tarieven mogen niet meer stijgen dan de inflatiecorrectie. Uitgangspunt hierbij is dat voor 2025 is uitgegaan van een inflatiepercentage van 2,3%.

Inwoners met onvoldoende financiële middelen kunnen kwijtschelding krijgen voor gemeentelijke belastingen. Dit geldt voor de jaarlijkse aanslagen van onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing, rioolheffing en begrafenisrechten. Hieronder staat een overzicht van de verleende kwijtscheldingen.

De kosten en aantallen kwijtscheldingen zijn toegenomen ten opzichte van 2023 door een gewijzigde heffingssystematiek voor de rioolheffing. Dat leidt tot een hogere opbrengst van de rioolheffing, maar ook tot een hoger aantal kwijtscheldingen. Hiermee was rekening gehouden in de begroting.

Afvalstoffenheffing wordt geheven van degenen die in de gemeente gebruik maken van een perceel waarvoor een verplichting tot het inzamelen van huishoudelijk afval geldt. De tarieven voor 2025 zijn:

Gemeenten hebben vanuit de Wet gemeentelijke watertaken de zorg voor het transport van afval- en hemelwater en ook de zorg om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand tegen te gaan. De rioolheffing is het instrument om deze taken te bekostigen. Onder de naam rioolheffing wordt een recht geheven van alle eigenaren of gebruikers van percelen die direct dan wel indirect zijn aangesloten op de gemeentelijke riolering. Onderstaand zijn de tarieven 2025 opgenomen.

Onder de naam ‘Onroerendezaakbelastingen’ (OZB) worden van onroerende zaken die binnen de gemeentegrenzen liggen de volgende belastingen geheven:

• Een eigenarenbelasting van degenen die bij het begin van het kalenderjaar eigenaar zijn van onroerende zaken (formeel: “het genot hebben krachtens eigendom, bezit of beperkt recht”)
• Een gebruikersbelasting van degenen die bij het begin van het kalenderjaar onroerende zaken gebruiken. Dit geldt niet voor woningen

De heffingsgrondslag voor 2025 is de waarde van de onroerende zaak naar peildatum 1 januari 2024.

Ontwikkeling van de OZB-opbrengsten en tarieven:

Onder de naam parkeerbelastingen worden de volgende belastingen geheven:

• Een belasting voor het parkeren van een voertuig op een door het college van B&W te bepalen plaats, tijdstip en wijze
• Een belasting voor een door de gemeente verleende vergunning voor het parkeren van een voertuig op de in die vergunning aangegeven plaats en wijze

Het tarief voor 2025 voor het parkeren bedraagt € 1,00 per uur. Voor het parkeerterrein Bernhoven geldt een tarief van € 1,25 per uur.

Toeristenbelasting

De toeristenbelasting betreft een heffing voor niet-ingezetenen die tegen vergoeding overnachten binnen de gemeente Maashorst (zoals in hotels en op campings) en vormt een bijdrage aan de kosten van voorzieningen.

De tarieven zijn:

• Hoog tarief: € 1,30 per persoon per overnachting (hotels, B&B, vakantieparken, particuliere verhuur)
• Laag tarief: € 0,95 per persoon per overnachting (campings, groepsaccommodaties, kampeerboerderijen)

De realisatie van de geheven toeristenbelasting ligt circa 4% hoger dan begroot door een sterkere groei dan geraamd van het toerisme, zowel in het aantal overnachtingen als het aantal toeristen/personen. Toeristenbelasting: voor de opvang van Oekraïners wordt geen toeristenbelasting geheven. Wel wordt de gemiste opbrengst toeristenbelasting bij hotel Van der Valk (statushouders) jaarlijks gedeclareerd bij het COA

Forensenbelasting

De forensenbelasting wordt geheven van personen die geen inwoner zijn van de gemeente Maashorst, maar er wel gedurende het jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houden (zoals een tweede woning) en daarmee gebruik maken van gemeentelijke voorzieningen.

De belangrijkste reden voor de daling van de forensenbelasting is dat minder mensen voldoen aan de criteria. Als mensen hun tweede woning verkopen, deze permanent gaan bewonen (inschrijven in de gemeente) of de woning niet meer ten minste 90 dagen beschikbaar houden, vervalt de belastingplicht.

Zowel de toeristen- als de forensenbelasting kwalificeren als algemene belastingen, waardoor geen wettelijke kostendekkendheidseis van toepassing is. Het heffen van deze belastingen betreft geen wettelijke taak voor gemeenten.

Onder de naam reclamebelasting wordt een belasting geheven voor een openbare aankondiging die zichtbaar is vanaf de openbare weg. De opbrengst van de heffing wordt, na aftrek van de heffingskosten, aan de vereniging Udense Centrum Ondernemers (UCO) in de vorm van een subsidie overgedragen. De besteding dient ten goede te komen aan het algemene ondernemersklimaat van het centrum van Uden.

De tarieven voor 2025 zijn:

Onder de naam marktgelden worden rechten geheven voor het tijdens marktdagen innemen van standplaatsen of het plaatsen van kramen op plaatsen die als marktterrein zijn aangewezen. De tarieven voor 2025 zijn:

Berekening kostendekkendheid marktgelden (x € 1.000):

De werkelijke kostendekkendheid bedraagt 44,31%, ten opzichte van een begrote kostendekkendheid van 55,79%. Deze lagere realisatie wordt voornamelijk veroorzaakt door tegenvallende opbrengsten. De opbrengsten zijn uitgekomen op € 62.000, waar oorspronkelijk € 85.000 was begroot. Hoewel ook de kosten lager zijn uitgevallen (€ 140.000 gerealiseerd tegenover € 152.000 begroot), is de daling in opbrengsten relatief groter, waardoor het kostendekkingspercentage achterblijft.

De laatste jaren is een neerwaartse trend te zien in het marktbezoek. Voor marktkooplieden zijn de kosten de afgelopen jaren gestegen, terwijl de inkomsten niet zijn meegegroeid. Een reden dat steeds meer marktkooplieden zich genoodzaakt zien te stoppen. Over het algemeen betreft dit oudere ondernemers zonder bedrijfsopvolgers. Deze ontwikkeling is ook landelijk zichtbaar. Deze tendens is ook zichtbaar in de gemeente Maashorst. Lege plekken worden niet altijd meer opgevuld en de markt wordt kleiner. Hierdoor nemen de opbrengsten jaarlijks af.

Deze trend is slechts beperkt beïnvloedbaar. We blijven de ontwikkeling volgen en waar mogelijk sturen op kostenbeheersing en het optimaal benutten van de beschikbare standplaatsen. In dat kader is ook een nieuwe indeling van de weekmarkt doorgevoerd, waarbij lege plekken zoveel mogelijk worden voorkomen om de markt aantrekkelijker te maken voor bezoekers. In de toekomst zal worden beoordeeld of de tarieven en het beleid nog passend zijn bij de huidige situatie.

Voor het gebruik van de begraafplaatsen en voor het verlenen van diensten in verband met de begraafplaatsen worden rechten geheven.
Het tarief voor 2025 is aangepast met de inflatiecorrectie van 2,3%.

Een overzicht van de tarieven is zichtbaar in de verordening begrafenisrechten Maashorst 2025.

Berekening kostendekkendheid begraafplaatsen (x € 1.000):

Een deel van de tarieven heeft betrekking op eenmalige handelingen. Te weten het verlenen en verlengen van rechten, begraven, het verlenen van vergunningen voor het plaatsen van een gedenkteken, opgraven en asverstrooiing. Dit deel is nagenoeg kostendekkend.

Het lage kostendekkendheidspercentage wordt grotendeels veroorzaakt door het onderhoud van de begraafplaatsen. Dit is al jaren niet kostendekkend. De trend van afnemende vraag naar begraven is al jaren zichtbaar in het hele land. Ook de gemeente Maashorst heeft hiermee te maken. Doordat de begraafplaatsen steeds ‘leger’ worden, worden er ook minder leges betaald voor het onderhoud van de begraafplaatsen door de nabestaanden. Dit gaat ten koste van de kostendekkendheid van het onderhoud van de begraafplaatsen. Daarnaast wordt groenonderhoud steeds kostbaarder. De functie en kostendekkendheid van de begraafplaatsen worden in 2026 nader onderzocht en afgewogen om tot een duurzame toekomststrategie voor de begraafplaatsen te komen.

Resultaten kostendekkendheid 2025 Legesverordening Gemeente Maashorst

Toelichting per hoofdstuk

Hoofdstuk 1 algemene dienstverlening

Onder de naam ‘secretarieleges’ wordt een aantal verschillende rechten geheven voor verstrekte diensten. De tarieventabel in titel 1 van de legesverordening kent dan ook een diversiteit aan tarieven.

De kostendekkendheid op basis van de realisatie bedraagt 88,80% en ligt daarmee iets boven de begrote kostendekkendheid van 84,30%. Dit verschil wordt veroorzaakt doordat voor reisdocumenten en rijbewijzen hogere tarieven zijn gehanteerd dan in de begroting was voorzien.

In onderstaande tabel zijn de begrote en werkelijke tarieven per product weergegeven.

Reisdocumenten en rijbewijzen vormen een groot aandeel binnen hoofdstuk 1, namelijk 73,76% van de totale opbrengsten. Hierdoor heeft een wijziging in deze tarieven een merkbaar effect op de totale kostendekkendheid van het hoofdstuk. Daarnaast zijn in 2025 binnen de watervalmethode maatregelen getroffen om de kostendekkendheid van de burgerlijke stand en verstrekkingen uit de basisregistratie personen de komende jaren stapsgewijs te verhogen tot 100%.

Hoofdstuk 2 Omgevingswet

Betreft leges die de gemeente kan heffen in het kader van de omgevingswet, bijvoorbeeld voor de aanvraag van een omgevingsvergunning. 

De kostendekkenheid ligt met 94,10%, boven de begrote kostendekkendheid van 88,46%. Het inventariseren van de processen betreffende hoofdstuk 2 (omgevingswet) zijn inmiddels afgerond en geïmplementeerd in de legesverordening 2026. De resultaten zullen worden gemonitord en zullen worden bijgesteld daar waar benodigd.      

Hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn

Hoofdstuk 3 is een klein onderdeel van de legesverordening die, in verband met de maatschappelijke betekenis ervan, bij veel gemeenten niet kostendekkend is. Dit is zichtbaar in de vergelijkingsmodule van de kostendekkendheid-app.

De kostendekkendheid bedraagt 55,52% ten opzichte van een begrote kostendekkendheid van 87,63%. Het verschil wordt veroorzaakt doordat in de begroting geen aantallen van de hoeveelheid aangevraagde 0-evenementen zijn opgenomen. In de jaarrekening 2025 zijn de werkelijke aangevraagde hoeveelheden wel verwerkt. Voor deze evenementen worden wel kosten gemaakt, maar er worden geen opbrengsten gegenereerd, waardoor de kostendekkendheid lager uitvalt. 

In het nieuwe evenementenbeleid met ingang van 2026 zijn enkele maatregelen genomen om de kostendekkendheid te verhogen. Echter zal deze niet kostendekkend worden.

In onderstaande tabel staat de lastendruk van de gemeente Maashorst weergegeven ten opzichte van de buurgemeenten.

In onderstaande tabel staan de gerealiseerde opbrengsten van de lokale heffingen.