Onderhoud kapitaalgoederen

Kapitaalgoederen vormen de fysieke pijlers voor tal van beleidsdoelen zoals mobiliteit, leefbaarheid, omgevingskwaliteit en economie. Concreet bestaan de kapitaalgoederen uit onder meer wegen, groenvoorzieningen en bossen, openbare verlichting, parkeervoorzieningen, verkeersregelinstallaties, civiele kunstwerken, speeltuinen, recreatieve voorzieningen, riolering en water, gebouwen en sport- en speelvelden. Het is een gemeentelijke kerntaak om deze goederen op een gewenst niveau te hebben en te houden. Daarnaast vormt de verbetering en transformatie van deze kapitaalgoederen de komende decennia een onlosmakelijke rol bij tal van transities op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie en toekomstbestendigheid.

De instandhouding van de kapitaalgoederen wordt aan de hand van vier elementen uitgevoerd, namelijk: kwaliteit, integraliteit, risico en omgevingsbewustzijn.

Kwaliteit
De instandhouding van onze kapitaalgoederen vindt plaats aan de hand van kwaliteit. Met beeldkwaliteiten en schouwen, het ontwikkelen en opstellen van beeldbestekken, rapportagemodellen en het vertalen van de gewenste kwaliteit naar de verschillende uitvoeringsprogramma’s werken we gericht aan beheer. Via inspecties en schouwrondes controleren we of het gekozen kwaliteitsniveau ook daadwerkelijk wordt gehaald.

Integraliteit
Het onderhoud aan onze kapitaalgoederen wordt zoveel mogelijk integraal opgepakt. Het onderhoud aan de riolering is hierbij leidend. Concreet betekent dit dat bij een onderhoudsplan aan de riolering ook de rijbaan, het trottoir en de groenvoorziening worden meegenomen als dit noodzakelijk is. Ook vindt er afstemming plaats met werkzaamheden van nutsbedrijven en ontwikkelaars.

Risico
In de uitvoeringsprogrammering staat het risico steeds meer centraal. De toepassing van het element risico zorgt voor een constante (her)prioritering. Zo zetten we de beschikbare middelen daar in waar ze het meest effectief zijn. Hogere risiconiveaus worden daardoor verlaagd.

Omgevingsbewust
Niet alleen bij de inrichting, maar ook bij het onderhoud van de openbare ruimte zijn verschillende partijen betrokken die op diverse manieren hun inbreng kunnen leveren. Onze onderhoudsplannen bespreken we met onze inwoners. Tijdens de uitvoering worden bewoners actief benaderd met informatie door de gemeente (omgevingsmanagement). Vragen of klachten worden zoveel mogelijk besproken in een persoonlijk gesprek.

Onderhoud is nodig om kapitaalvernietiging te voorkomen. In de gemeente Maashorst loopt groot onderhoud volgens planning. In deze paragraaf is de belangrijkste informatie over de kapitaalgoederen opgenomen en wordt inzicht gegeven in het beleidskader, het onderhoudsprogramma, de meerjarenplanning en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties. In de paragraaf is geen rekening gehouden met rehabilitatie en vervanging van kapitaalgoederen. Deze investeringen worden geactiveerd en afgeschreven en zijn opgenomen in het Meerjareninvesteringsprogramma 2027-2030 (MIP). Voor riolering geldt dat vervangingsinvesteringen worden geactiveerd vanuit de spaarvoorziening riolering en dat maatregelen zijn opgenomen in het Programma Omgevingswet Water en Riolering (POW&R).

Voor het opstellen van de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen is een aantal uitgangspunten gehanteerd. De vastgestelde beleidskaders worden gehanteerd.

De voorziening wegen is ingesteld met als doel te voorzien in de dekking voor het groot onderhoud aan het wegenareaal binnen de gemeente Maashorst. In het vigerende beleidsplan 'Beleidsplan wegen 2024-2027' wordt onder andere aandacht besteed aan integraliteit en risico-gestuurd beheer (assetmanagement). In het beleidsplan is de hoogte van de jaarlijkse dotatie in de voorziening bepaald. De hoogte van de dotatie is gebaseerd op het gewenste kwaliteitsniveau, het areaal, de beheerstrategie en de onderhoudsstaat. In de berekeningen van de stortingen is geen rekening gehouden met areaaluitbreiding.

Iedere twee jaar wordt conform het principe van rationeel wegbeheer het gehele areaal geïnspecteerd. De resultaten worden verwerkt in het onderhoudsprogramma en de meerjarenplanning. Eind 2025 is er een weginspectie uitgevoerd en worden de gegevens  gebruikt voor het bepalen van de werkzaamheden van 2027.

Verder geldt:

• Bedragen zijn voor voorbereiding en uitvoering.
• Projecten en dagelijks onderhoud maken geen onderdeel uit van dit budget.
• Kwaliteitsniveau B (CROW) (binnen de bebouwde kom) en C (buiten de bebouwde kom).

De Omgevingswet verdeelt drie algemene zorgplichten voor riolering en water in afvalwater, hemelwater en grondwater. Op 11 december 2025 stelde de raad het Programma Omgevingswet Water en Riolering 2026–2029 vast. In het POW&R is veel aandacht besteed aan klimaatadaptatie en is een programma van hemelwatermaatregelen opgenomen, naast de noodzakelijke vervangingen en het onderhoud aan de rioleringen. Bij vervanging en onderhoud vormen schadebeelden en restlevensduurbepaling het uitgangspunt. Bij hemelwatermaatregelen worden bekende knelpunten aangepakt.  Er wordt op verschillende niveaus samengewerkt met buurgemeenten en het waterschap Aa en Maas op het thema klimaatadaptatie en waterkwaliteit, met name in de watersamenwerking As50+ en Regio Noordoost-Brabant.

Het POW&R voorziet in alle noodzakelijke rioleringswerkzaamheden ten behoeve van de drie gemeentelijke zorgplichten. Zowel beleids- en beheersmatig als renovaties. De kosten worden gedekt uit de riool- en waterzorgheffing, waarbij wordt uitgegaan van een kostendekkende exploitatie binnen de planperiode 2026–2029.

Programma onderhoud, vervanging en verbetering 2027:

• Kwaliteitsniveau: schadebeelden en restlevensduur gebaseerd op NEN 3399; 
• Rioolbuizen aan de binnenzijde vernieuwen (relinen): gedeelte van de riolering in Uden (oost);
• Vervanging van vuilwater riolering binnen integrale projecten: Beukenlaan - Wolfstraat (+ 2028, Odiliapeel), Schutboomstraat (Schaijk), Bloemenwijk fase 3 (+ 2028) en Gruunsel (beide in Uden);
• Aanleg hemelwatermaatregelen: Beukenlaan - Wolfstraat (+ 2028, Odiliapeel), Schutboomstraat, (Schaijk), Bloemenwijk fase 3 (+ 2028), Sacramentsweg, Broekmorgen en Gruunsel (allen in Uden), 
• Relinen Paus Johanneslaan – Hooihofstraat (Uden).

In december 2023 is het nieuwe beleidsplan openbare verlichting 2024-2027 door de Raad vastgesteld. Doordat de afgelopen jaren veel armaturen zijn voorzien van ledverlichting, is het areaal jong en is alleen jaarlijks klein onderhoud nodig. Er is geen sprake meer van een groot onderhoudsvoorziening.

De voorziening civiele kunstwerken (bruggen, fietstunnels, steigers etc.) is ingesteld met als doel te voorzien in de dekking voor het onderhoud aan het areaal van civieltechnische kunstwerken. In het  beleidsplan 2024-2033 is de hoogte van de jaarlijkse dotatie in de voorziening bepaald. De hoogte van de dotatie is gebaseerd op het gewenste kwaliteitsniveau, het areaal, de beheerstrategie en de onderhoudsstaat. Iedere 2 tot 5 jaar wordt conform het principe van rationeel beheer het gehele areaal geïnspecteerd. De resultaten worden verwerkt in het onderhoudsprogramma en de meerjarenplanning. Onze gemeente hanteert kwaliteitsniveau B. In 2027 wordt klein en groot onderhoud aan de civiele kunstwerken uitgevoerd aan de hand van visuele inspecties en meldingen.

In oktober 2024 is het nieuwe beheer- en beleidsplan speelvelden door de Raad vastgesteld. Hierbij is opgenomen dat de instandhouding van kapitaalgoederen opgenomen is in de exploitatie vanaf 2025.  De investeringen voor vervangingen worden geactiveerd en afgeschreven en zijn opgenomen in het Meerjareninvesteringsprogramma (MIP).