Financiering

In de financieringsparagraaf legt de gemeente de verwachtingen en het beleid voor de financieringsrisico's vast. De paragraaf geeft daarnaast inzicht in de algemene ontwikkelingen, de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte.
De uitvoering van treasury wordt wettelijk geregeld in de Wet Financiering Decentrale Overheden (Fido). Deze wet regelt dat de uitvoering van de treasuryfunctie binnen de gemeente uitsluitend de publieke taak dient, en geschiedt binnen de financiële kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.

De belangrijkste doelen van ons beleid, zoals vastgelegd in het treasurystatuut zijn:

• overtollige gelden zetten we alleen uit bij banken of instellingen die voldoen aan de eisen van de Wet Fido en de bijbehorende uitvoeringsregeling;
• het aantrekken van langlopende leningen gebeurt door bij tenminste drie financiële instellingen een offerte aan te vragen;
• we maken alleen gebruik van financiële instrumenten om risico’s te verkleinen en niet om te speculeren.

Uit deze keuzes blijkt dat we voor een laag risicoprofiel gekozen hebben. Het financieringsbeleid is er op gericht om zo lang mogelijk de uitgaven met “kort geld” te financieren en pas vaste leningen aan te trekken wanneer dat noodzakelijk is. Wij streven ernaar de benodigde leningen tegen zo laag mogelijke kosten aan te trekken en tegelijkertijd de renterisico’s te beheersen. Door een meerjarige raming van het financieringstekort proberen we dit zo goed mogelijk in beeld te brengen. De liquiditeitsbehoefte in onze gemeente gedurende de periode 2027 t/m 2030 wordt in belangrijke mate bepaald door de geplande investeringen (zoals de investeringen voor onderwijs) en ontwikkelingen binnen het grondbedrijf.

Door de geplande investeringen is de verwachting dat in 2027 een langlopende lening van € 25.000.000 afgesloten zal moeten worden. In het bestedings- en dekkingsplan van deze programmabegroting zijn de bijbehorende rentelasten opgenomen.

Onder risicobeheer worden met name renterisico’s (van vaste en vlottende schuld) verstaan. Voor de toetsing van het renterisico heeft de overheid twee instrumenten gedefinieerd, namelijk de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. 
De kasgeldlimiet geeft aan hoeveel de gemeente kort mag financieren als percentage van de begroting. De toegestane kasgeldlimiet bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal.
De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar.

Kasgeldlimiet

Volgens de wet Fido mag de kasgeldlimiet gedurende maximaal 3 achtereenvolgende kwartalen worden overschreden. Intern wordt hierop gestuurd. Deze limiet zal naar verwachting in 2027 overschreden gaan worden. Om deze overschrijding van de kasgeldlimiet op te lossen zal een langlopende lening van naar verwachting € 25 miljoen aangetrokken moeten worden.

Renterisiconorm

Het renterisico gaat over het risico dat de rente verandert op bestaande leningen. Dit gaat vooral om momenten waarop de rente opnieuw wordt vastgesteld en om aflossingen op langlopende leningen. We beperken dit risico door aflossingen over meerdere jaren te spreiden. Het renterisico wordt ieder jaar getoetst aan de renterisiconorm. Deze wettelijke norm wordt berekend door 20% van het begrotingstotaal te nemen. Bij het afsluiten van nieuwe langlopende leningen houden we rekening met de momenten waarop bestaande leningen moeten worden afgelost en waarop de rente opnieuw wordt vastgesteld. Zo proberen we het renterisico zo veel mogelijk te beperken.

In onderstaand overzicht worden de renterisiconorm en het renterisico uiteengezet (bedragen x € 1.000).

Kortlopende financiering
De rente voor kortlopende financiering is de afgelopen twee jaar duidelijk gedaald. Dit kwam vooral doordat de Europese Centrale Bank (ECB) de rente verlaagde nadat de inflatie sterk was afgenomen. Hierdoor daalde ook de rente voor kortlopende leningen. In 2026 is de rente weer iets opgelopen. Dit komt onder andere door hogere inflatieverwachtingen en internationale ontwikkelingen (oorlog Oekraïne, situatie Midden Oosten, onrust op de handelsmarkt). De rente voor kortlopende financiering is meestal gekoppeld aan de Euribor-rente. De 1-maands Euribor ligt momenteel rond de 2,2%. Voor 2027 wordt verwacht dat de korte rente ongeveer op dit niveau blijft of iets kan oplopen. De ECB houdt de rente naar verwachting voorlopig relatief hoog om de inflatie onder controle te houden.

Langlopende financiering (kapitaalmarkt)
Ook de rente voor langlopende leningen is de afgelopen jaren veranderd. Na een daling in 2024 en 2025 is de rente in 2026 weer gestegen. Voor een lening met een looptijd van 25 jaar ligt de marktrente momenteel rond 3,75%. De stijging hangt onder meer samen met hogere inflatieverwachtingen en de eerder beschreven internationale ontwikkelingen.

De verwachte renteontwikkelingen zijn voor de gemeente Maashorst voor 2027 en verder verwerkt in het bestedings- en dekkingsplan van deze programmabegroting.

De gemeente Maashorst werkt met totaalfinanciering. Dit betekent dat alle inkomsten en uitgaven van de gemeente met elkaar worden verrekend voordat externe financiering wordt aangetrokken. Door goed inzicht te hebben in de verwachte inkomsten en uitgaven, kan de gemeente beter sturen op de benodigde geldmiddelen, de externe financiering en de rentekosten.

Onderstaande tabel laat zien hoe de financieringspositie van de gemeente zich de komende jaren naar verwachting ontwikkelt. Dit is weergegeven in een kasstroomoverzicht.

Een kasstroomoverzicht laat zien hoeveel geld er in een boekjaar binnenkomt en uitgaat. Op basis van dit overzicht verwachten we dat het financieringstekort in 2027 zal oplopen. Dit komt vooral door de investeringen die op dit moment en in 2027 worden uitgevoerd. Daarom verwachten we dat de gemeente een langlopende lening moet afsluiten. De negatieve kasstroom is namelijk groter dan de toegestane kasgeldlimiet.

De BBV-voorschriften schrijven voor dat we ook inzicht moeten geven in de rentelasten, het renteresultaat, de financieringsbehoefte en de manier waarop we rente toerekenen aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden. Schematisch kan de rentetoerekening als volgt worden weergegeven (bedragen in duizendtallen):

• Ad. a: Betreft de rentelasten over de reeds opgenomen langlopende geldleningen en de rente over kortlopende financiering (rekening-courant en kasgeldleningen).
• Ad. b: Betreft de renteopbrengsten over de verstrekte langlopende leningen aan Area en derden en overige rentebaten (bijv. rente startersleningen).
• Ad. c1: De toe te rekenen rente aan facilitaire grondexploitaties. Bij de gemeente Maashorst kennen we alleen algemene grondexploitaties. De rentetoerekening aan deze exploitaties is opgenomen onder onderdeel e.
• Ad. c2: Wanneer specifieke leningen extern zijn aangetrokken om deze vervolgens voor hetzelfde bedrag door te verstrekken aan een derde partij, wordt dit ook gezien als projectfinanciering. Dit betekent dat de rentelasten en -baten niet worden opgenomen in de renteomslag. Voor Maashorst betreft dit 1 geldlening die doorgeleend is aan woningbouwcorporatie Area.
• Ad. c3: Dit betreft de rentebaten van de doorgeleende geldleningen aan stichting Area en overige rentebaten (zie ook c2).
• Ad. d1: Binnen de gemeente Maashorst wordt er geen rente toegevoegd aan reserves.
• Ad. d2: Dit betreft de rentetoevoeging aan de voorziening nr. 7503001 Afkoop onderhoud begraafplaats (4,0%). Deze voorziening is op contante waarde gewaardeerd. In dat geval is rentetoevoeging aan de voorziening toegestaan.
• Ad. e/f: De totaal aan taakvelden toe te rekenen rente bedraagt € 2.965.000. De omslagrente wordt berekend door de werkelijk aan de taakvelden toe te rekenen rente (in euro’s) te delen door de boekwaarde per 1 januari van de vaste activa die integraal (middels totaalfinanciering) zijn gefinancierd. Op basis van de uitgangspunten in de BBV-notitie rente mag het omslagpercentage worden afgerond om een consistent percentage te kunnen hanteren.

Het te hanteren omslagpercentage is voor 2027 vastgesteld op 0,9% (2026: 0,9%). Door het afronden van het omslagpercentage ontstaat een begroot renteresultaat van € 484.000 nadelig. Jaarlijks zal de noodzaak tot aanpassing van het renteomslag-percentage beoordeeld worden.

Schatkistbankieren

Om de overheidsschuld en het financiële risico voor decentrale overheden te verminderen, wil het kabinet dat gemeenten hun overtollige middelen niet meer overal kunnen stallen. Hiervoor is per 15 december 2013 de Wet schatkistbankieren van kracht geworden. Deze wet verplicht alle decentrale overheden om hun overtollige (liquide) middelen, boven een bepaald drempelbedrag, aan te houden in de schatkist. Het woord ‘overtollig’ verwijst naar alle middelen die decentrale overheden niet onmiddellijk nodig hebben voor de publieke taak. Een decentrale overheid behoudt op basis van de Wet Fido de mogelijkheid om leningen te verstrekken en uitzettingen te verrichten uit hoofde van de publieke taak. Deelname aan schatkistbankieren verandert daar niets aan.

De komende jaren verwachten wij, als gevolg van de grote onderhanden werken positie (investeringen), geen overtollige middelen te bezitten. De financiële gevolgen van het verplicht Schatkistbankieren zijn naar verwachting voor onze gemeente dan ook te verwaarlozen.

Wet Hof

Beleid
Het doel van de Wet Hof (Houdbare Overheidsfinanciën) is ervoor te zorgen dat Nederland voldoet aan de Europese afspraak dat het begrotingstekort maximaal 3% mag zijn. Ook gemeenten en andere decentrale overheden dragen hieraan bij. Het Rijk kijkt hierbij naar de decentrale overheden (provincies, gemeenten en waterschappen) samen. Voor de periode 2027 tot en met 2030 is afgesproken dat het gezamenlijke tekort van deze overheden maximaal 0,5% van het bruto binnenlands product (BBP) mag zijn. Het aandeel van gemeenten in deze afspraak is 0,34%. Dit wordt verdeeld over de afzonderlijke gemeenten op basis van de omvang van hun begroting. De EMU-referentiewaarde van een gemeente is geen harde norm. Het geeft aan welk deel van de gezamenlijke tekortnorm bij een gemeente hoort. Als een gemeente deze waarde overschrijdt, volgt daarom niet automatisch een sanctie. De meerjarige afspraak geeft tot en met 2030 duidelijkheid en zorgt voor rust bij het Rijk en de decentrale overheden. Als er in de toekomst wel sprake is van sancties, zullen wij hierop sturen.

Inzicht in individuele EMU-saldi
Het EMU-saldo geldt binnen de Europese Unie als een indicator om de gezondheid van de overheidsfinanciën te kunnen bepalen. Het EMU-saldo is het verschil tussen inkomsten en uitgaven en geeft aan of sprake is van een overschot of een tekort. Met het oog op een betere raming en beheersing van het EMU-saldo wordt een geprognosticeerde balans voorgeschreven en het meerjarig opnemen van het EMU-saldo in een paragraaf in de begroting. Via de geprognosticeerde balans krijgt de raad meer inzicht in de ontwikkeling van onder meer investeringen, het aanwenden van reserves en voorzieningen en in de financieringsbehoefte.
Aandachtspunt hierbij is wel dat een aantal componenten uit deze berekening moeilijk te voorspellen is, zoals bijvoorbeeld grond aan- en verkopen. Dit wordt veroorzaakt door de economische ontwikkelingen en het doorlopen van bijvoorbeeld planprocedures.

De meerjarige EMU-saldi van de gemeente Maashorst zijn als volgt: